انتخاب سازه گلخانه، مهمترین تصمیم در راهاندازی یک گلخانه موفق است.
اما قبل از انتخاب نهایی، باید با انواع سازه گلخانه ای در ایران و جهان آشنا باشید، مزایا و محدودیت هرکدام را بشناسید و بدانید هر سازه برای چه شرایطی طراحی شده است.
در این مقاله، بدون پیچیدگی فنی، انواع سازههای گلخانهای را معرفی میکنیم تا در نهایت بتوانید آگاهانهتر به سراغ انتخاب سازه مناسب منطقه خود بروید.
سازه گلخانه چیست و چرا اهمیت دارد؟
سازه گلخانه، اسکلت و شالوده اصلی هر گلخانه است که وظیفه تحمل پوشش، مقاومت در برابر باد و برف، ایجاد امکان تهویه، کنترل اقلیم و فراهمکردن بستر مناسب برای رشد پایدار گیاه را بر عهده دارد. انتخاب نادرست سازه میتواند باعث افزایش هزینههای نگهداری، کاهش عملکرد محصول و حتی خسارتهای جدی در بلندمدت شود.
بهطور خلاصه، اگر سازه گلخانه بهدرستی انتخاب نشود، حتی بهترین سیستمهای گرمایش، سرمایش و کشت هم بازده مطلوبی نخواهند داشت. به همین دلیل، آشنایی با انواع سازه گلخانهای اولین و مهمترین قدم قبل از اجرای هر پروژه گلخانهای است.
دستهبندی کلی سازههای گلخانه ای
سازههای گلخانهای را میتوان از نظر جنس پوشش و ساختار کلی به دو دسته اصلی تقسیم کرد:
سازههای پلاستیکی
این دسته شامل گلخانههایی با پوشش پلاستیک UV، پلیاتیلن یا پلیکربنات است. سازههای پلاستیکی به دلیل هزینه کمتر و انعطافپذیری بالا، در ایران کاربرد گستردهای دارند.
ویژگیهای کلی:
- هزینه ساخت پایینتر نسبت به شیشهای
- نصب سریع و ساده
- مناسب پروژههای کوچک تا صنعتی
- نیاز به تعویض دورهای پوشش
مدلهایی مانند گلخانه تونلی، اسپانیایی و سازههای ایرانی تیپ A/B/C در این گروه قرار میگیرند.
سازههای شیشه ای
در این نوع سازهها، پوشش اصلی از شیشه سکوریت یا شیشههای مقاوم مخصوص گلخانه تشکیل میشود. این سازهها بیشتر در پروژههای صنعتی پیشرفته و مناطق کمنور استفاده میشوند.
ویژگیهای کلی:
- حداکثر عبور نور طبیعی
- طول عمر بسیار بالا
- هزینه اولیه زیاد
- نیازمند طراحی و اجرای کاملاً مهندسی
گلخانه اسپانیایی
گلخانه اسپانیایی یکی از حرفهایترین و پرکاربردترین سازههای گلخانهای در دنیا و ایران است. این سازهها معمولاً در دو مدل گاتیک و سیرکولار اجرا میشوند و به دلیل ارتفاع بالا، تهویه عالی و استحکام مناسب، انتخاب اول پروژههای صنعتی محسوب میشوند.
مزایا
- مقاومت بالا در برابر باد و برف
- تهویه طبیعی بسیار مناسب
- امکان اجرای گلخانههای چنددهانه (Multi-span)
- مناسب کشتهای صنعتی و بلندمدت
- سازگار با سیستمهای هیدروپونیک و اتوماسیون
معایب
- هزینه ساخت بالاتر نسبت به تونلی
- نیاز به اجرای دقیق مهاربندی
- غیراقتصادی برای پروژههای بسیار کوچک
گلخانه شیشه ای
گلخانه شیشه ای جزو پیشرفتهترین سازههای گلخانهای در جهان است و معمولاً در پروژههای با تکنولوژی بالا، مراکز تحقیقاتی و تولیدات خاص استفاده میشود.
مزایا
- بیشترین میزان عبور نور طبیعی
- طول عمر بالا (بالای ۲۵ سال)
- ظاهر حرفهای و صنعتی
- مناسب مناطق سردسیر و کمنور
معایب
- هزینه اولیه بسیار بالا
- نیاز به سازه فلزی بسیار مقاوم
- عایق حرارتی ضعیفتر نسبت به پلیکربنات
- هزینه نگهداری و تمیزکاری بیشتر
گلخانه تونلی
گلخانه تونلی یا کوانست یکی از سادهترین و اقتصادیترین انواع سازه گلخانه در ایران است. این سازه با کمانهای قوسی و پوشش پلاستیکی اجرا میشود و برای شروع فعالیت گلخانهای بسیار رایج است.
مزایا
- هزینه ساخت پایین
- نصب سریع و آسان
- مناسب پروژههای کوچک و فصلی
- امکان جابهجایی در برخی مدلها
معایب
- مقاومت کمتر در برابر باد و برف شدید
- ارتفاع محدود
- کنترل اقلیم ضعیفتر نسبت به سازههای صنعتی
- عمر مفید کوتاهتر
گلخانههای ایرانی (تیپ A / B / C)
سازههای گلخانهای ایرانی تیپ A، B و C نسخههای بومیسازیشده سازههای
گلخانهای هستند که متناسب با شرایط اقلیمی و اقتصادی کشور طراحی شدهاند.
ویژگی کلی این سازهها قیمت مناسب، دسترسی آسان به قطعات و امکان شخصیسازی است.
تفاوت تیپها بهصورت خلاصه:
- تیپ A: اقتصادی، مناسب پروژههای کوچک و نیمهصنعتی
- تیپ B: مقاومت متوسط، مناسب مناطق معتدل
- تیپ C: مقاومترین مدل ایرانی، مناسب مناطق نیمهبادخیز
جمعبندی
هر نوع سازه گلخانهای برای شرایط خاصی طراحی شده است. انتخاب صحیح سازه باید بر اساس اقلیم منطقه، شدت باد و برف، نوع محصول، بودجه و هدف اقتصادی پروژه انجام شود.
اگر قصد دارید بدانید کدام سازه گلخانه دقیقاً برای زمین و شرایط شما مناسبتر است و بین مدلهای مختلف مقایسه دقیق انجام دهید، پیشنهاد میکنیم حتماً راهنمای جامع زیر را ببینید:
راهنمای انتخاب سازه گلخانه | مقایسه کامل انواع سازه و انتخاب بهترین مدل برای هر منطقه







