بستر کشت هیدروپونیک

بستر کشت هیدروپونیک محیطی جایگزین خاک است که ریشه گیاه در آن قرار می‌گیرد و وظیفه نگهداری رطوبت، تهویه ریشه و انتقال محلول غذایی را بر عهده دارد. انتخاب بستر مناسب می‌تواند رشد گیاه را تا ۳۰–۵۰٪ افزایش و مصرف آب را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد.

یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در رابطه با این نوع کشت وجود دارد، آشنایی با بستر کشت هیدروپونیک و انواع آن است که در ادامه این مطلب تلاش می‌کنیم به معرفی آن‌ها بپردازیم. با سبز تجهیز همراه باشید.

جدول مقایسه انواع بستر کشت هیدروپونیک

بستر کشت هیدروپونیک چیست؟

در کشاورزی سنتی از خاک، آب و نور کافی برای رسیدن به محصول موردنظر استفاده می‌شود، اما با پیشرفت فناوری و طراحی تجهیزات مدرن و به روز، نیاز به بعضی از عوامل حیاتی کاهش می‌یابد. روش آب کشت یا هیدروپونیک، شیوه‌ای نوین به منظور پرورش گیاهان، بدون نیاز به خاک و آب فراوان است که در ادامه نگاهی دقیق به آن می‌اندازیم.

مهم‌ترین مزیت کشت هیدروپونیک، عدم نیاز به خاک و در نتیجه کاهش وابستگی به سم پاشی و آفات است. در این روش، مواد مغذی از طریق آب به گیاهان می‌رسد و نیازی به وجود خاک نیست. از آنجایی که آینده صنعت کشاورزی در دست روش‌های نوینی مثل آب کشت یا هیدروپونیک است، بد نیست با انواع بسترهای کشت هیدروپونیک آشنا شویم و متناسب با نیاز و علاقه خود به پیاده سازی آن‌ها بپردازیم.

انواع بسترهای کشت هیدروپونیک

همان‌طور که گفتیم، کشت هیدروپونیک می‌تواند آینده کشاورزی را دگرگون کند و از اهمیت زیادی برخوردار است. در واقع یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای راه اندازی یک گلخانه هیدروپونیک، انتخاب بستر کشت مناسب است. علاقه‌مندان به کشاورزی می‌توانند با توجه به نیاز و فضایی که دارند، یکی از چندین بستر کشت هیدروپونیک را انتخاب کرده و از مزایای آن بهره‌مند شوند. انواع بسترها عبارتنداز:

بستر کشت هیدروپونیک با راک وول یا سنگ پشم

اولین و بهترین بستر کشت هیدروپونیک که حاصلخیزی بالایی داشته و فضای مساعدی برای رشد گیاهان فراهم می‌کند، راک وول یا پشم سنگ است که مزایای فراوانی برای کشاورزان به ارمغان می‌آورد. از جمله:

• رشد گیاهان افزایش می‌یابد.
• نور به پشم سنگ یا راک وول نفوذ نمی‌کند.
• خبری از مواد سمی و خطرناک نیست.
• عناصر شیمیایی هیچ گونه تأثیر منفی روی محصولات تولیدی نمی‌گذارند.
• گیاهان همواره نم دار و مرطوب باقی می‌مانند.
• ریشه گیاهان به راحتی در بستر پشم سنگ قرار می‌گیرند.

سیستم کشت جزر و مدی (Ebb & Flow)

بستر کشت هیدروپونیک کوکوپیت

دومین بستر کشت هیدروپونیکی که عمدتا در سازه‌های گلخانه‌ای کاربرد فراوانی دارند، بستر کوکوپیت است. خاک این بستر خشک بوده، اما به محض تماس با آب، محیط مساعدی به منظور پرورش و رشد گیاهان فراهم می‌آورد. با این اوصاف، بستر کشت کوکوپیت خنثی بوده و از آنجایی که می‌تواند آب را به خوبی حفظ کند، مانع هدررفت آب می‌شود.

بستر کشت هیدروپونیک گاتر

گاتر نوعی کانال دست ساز است که گیاه داخل آن کشت می‌شود و در نهایت با بستر موردنیاز پر خواهد شد. در این روش، مواد و محلول غذایی از طریق لوله‌هایی که به امتداد کابل متصل هستند، به گیاهان می‌رسد. مزیت مهم بستر کشت هیدروپونیک گاتر، مدیریت آسان، آبیاری بی‌دردسر و هزینه‌های اجرایی پایین است.

علاوه بر این می‌توانیم گاترها یا کانال‌ها را به شکل‌های مختلف (با ارتفاع زیاد یا کم) طراحی کنیم و متناسب با اهدافی که مدنظر داریم از این بستر کشت بهره ببریم. با این حال، ایراد بزرگ گاتر، آلودگی‌ها و بیماری‌هایی است که به راحتی می‌توانند گیاهان را درگیر کنند. البته در صورتی که مدیریت مناسب و نظارت کافی روی بستر کشت داشته باشید، احتمال نفوذ آفت به حداقل می‌رسد.

بستر کشت ورمیکولیت

یکی دیگر از بسترهای کشت هیدروپونیک، ورمیکولیت است که نقش بسزایی در صنعت کشاورزی و گلخانه ایفا می‌کند. این ماده به علت خواص مفیدی که دارد، زمینه مناسبی برای رشد و پرورش گیاهان فراهم می‌کند و ضمن کمک به حفظ رطوبت خاک، ریشه گیاهان را سالم نگه می‌دارد. هزینه پیاده سازی و اجرای ورمیکولیت بالاست و تقریبا می‌توان گفت تقاضای زیادی برای اجرای آن وجود ندارد. بنابراین اگر هزینه‌های لازم برای احداث گلخانه هیدروپونیک را ندارید، سراغ این مورد نروید.

بستر کشت هیدروپونیک در آب

در این روش ریشه گیاهان به طور مداوم در آب قرار می‌گیرند و مواد غذایی لازم را به مرور از آن دریافت خواهند کرد. تنها نکته‌ای که باید مدنظر داشته باشید، استفاده از گیاهانی است که مقاومت بالایی در برابر ماندن طولانی مدن در آب دارند. در واقع گیاهی که انتخاب می‌کنید، باید بتواند به مدت طولانی و بدون هر گونه مشکلی در آب بماند.

همچنین نکته مهم دیگر این است که کشاورزان باید مراقبت و نظارت دائمی از بستر کشت داشته باشند و مانع نفوذ هر گونه آلودگی به بستر کشت و ریشه گیاهان شوند تا ثمره کار خود را ببینند.

سیستم های هیدروپونیک

بستر کشت هیدروپونیک با کیسه رشد (گروبک)

از جمله بسترهای کشت هیدروپونیک پرطرفدار و محبوبی که می‌توان برای گلخانه‌ها استفاده کرد، کیسه رشد یا گروبک است. خوشبختانه این امکان وجود دارد که این بستر کشت را متناسب با اندازه گیاهان و در ارتفاعات مختلف (بالا یا حتی روی زمین) طراحی کرد تا فضا به بهترین شکل به بهره برداری برسد.

خبر خوب اینکه در کیسه‌های رشد می‌توان هر نوع گیاهی که مدنظر شماست را پرورش داد و از این نظر با هیچ محدودیتی مواجه نیستیم. علاوه بر این، این بستر کشت شرایطی را فراهم می‌کند تا میزان رشد و سلامت گیاهان را به طور همزمان ارزیابی کنیم. نصب و اجرای کیسه‌ها آسان بوده و در هر مکانی که بخواهید، اجرا و پیاده سازی می‌شوند.

مزایا و معایب بستر کشت هیدروپونیک

دوران کشاورزی در خاک به سر آمده و در حال حاضر بسیاری از کشاورزان ترجیح می‌دهند بدون نیاز به خاک و تنها به کمک اندکی آب، محصول خود را با سرعت و دقت بیشتری برداشت کنند. بستر کشت هیدروپونیک، کمک می‌کند تا بدون نیاز به مصرف آب فراوان به نتیجه دلخواه خود برسید.

همچنین بستر کشت هیدروپونیک، مانع ایجاد مزاحمت آفات گیاهی شده و نیاز به آفت کش و سم پاشی را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، گیاهانی که نیاز خود را از آب تأمین می‌کنند، سرعت رشد بیشتری دارند و در هر فصل از سال، قابلیت پرورش خواهند داشت. کشاورزی هیدروپونیک را در هر منطقه و مکانی می‌توان اجرا و پیاده سازی کرد و محدودیتی در این حوزه وجود ندارد.

علیرغم نقاط قوت و مزایای بی‌شماری که کشت هیدروپونیک دارد، باید به معایب و نقاط ضعف آن اشاره کرد. به یاد داشته باشید که بودجه لازم برای راه اندازی یک گلخانه هیدروپونیک، زیاد بوده و نیاز به تجهیزات مختلفی خواهید داشت؛ بنابراین، خرید تجهیزات لازم از شرکت معتبر باید در اولویت باشد. کارشناسان ما در سبز تجهیز به صورت رایگان، مشاوره‌های لازم در این باره را به شما می‌دهند.

مورد بعد، اجرا و پیاده سازی دقیق بسترهای کشت هیدروپونیک است که برای پیشرفت در کار باید از خبرگان این کار راهنمایی بگیرید. در صورت اقدام به دور از دریافت مشاوره، احتمال به بار آمدن خرابی بالاست. عیب و ایراد بعدی که می‌توان برای کشت هیدروپونیک برشمرد، حضور دائمی ریشه گیاهان در آب است. از آنجایی که ریشه‌ها به طور مداوم در آب هستند، اکسیژن کافی را از دست داده و به آن‌ها آسیب می‌زنند.

بهترین بستر کشت هیدروپونیک کدام است؟

کلیه علاقه‌مندانی که قصد خرید تجهیزات کشت هیدروپونیک و بستر کشت را دارند، پرسش مهمی برایشان مطرح می‌شود: کدام بستر برای ما مناسب است؟ همان‌طور که ملاحظه کردید، هر یک از بسترها دارای مزایا و معایبی بودند و نمی‌توان برای همه آن‌ها یک نسخه واحد پیچید. به عبارت بهتر، هیچ یک از بسترها بر دیگری ترجیح و برتری ندارند و این وضعیت و علاقه شماست که بهترین بستر کشت را مشخص می‌کند.

در نهایت باید تأکید کنیم که باید با توجه به نوع گیاهانی که قصد پرورش آن‌ها را دارید و همچنین شرایطی که می‌توانید برای رشد آن‌ها فراهم کنید، اقدام به خرید بستر کشت هیدروپونیک کنید.

خرید تجهیزات بستر کشت هیدروپونیک

سبز تجهیز با سال‌ها سابقه در حوزه طراحی و تولید تجهیزات هیدروپونیک و ایروپونیک، آماده ارائه مشاوره‌های تخصصی به تمام علاقه‌مندان حوزه آب کشت است. خرید تجهیزاتی که کیفیت و اصالت مثال زدنی و قیمت مناسب دارند، اولین گام برای کسب سود از کشاورزی هیدروپونیک خواهد بود. با این اوصاف، برای دریافت مشاوره و خرید محصول می‌توانید با شرکت سبز تجهیز تماس بگیرید.

سینی کشت هیدروپونیک

سوالات متداول

1. بستر کشت هیدروپونیک چیست؟
   بستر کشت هیدروپونیک محیطی جایگزین خاک است که ریشه گیاه در آن قرار می‌گیرد و وظیفه نگهداری ریشه، رطوبت و انتقال مواد غذایی را بر عهده دارد.
2. بهترین بستر کشت هیدروپونیک کدام است؟
   بهترین بستر وجود ندارد؛ انتخاب بستر به نوع گیاه، سیستم کشت (NFT، DWC، جزر و مدی) و بودجه شما بستگی دارد.
3. آیا می‌توان چند بستر کشت را با هم ترکیب کرد؟
   بله. ترکیب کوکوپیت و پرلیت یا استفاده از بستر خنثی در کنار سیستم‌های آبیاری رایج است و باعث بهبود تهویه ریشه می‌شود.
4. کدام بستر کشت برای کاهو هیدروپونیک مناسب‌تر است؟
   راک‌وول، کوکوپیت و سیستم کشت در آب (DWC) بهترین گزینه‌ها برای کشت کاهو هستند.
5. آیا بستر کشت هیدروپونیک قابل استفاده مجدد است؟
   برخی بسترها مانند گاتر و کیسه رشد قابل استفاده مجدد هستند، اما راک‌وول معمولاً یک‌بار مصرف است و باید بهداشتی دفع شود.
6. آیا بستر کشت روی مصرف آب تأثیر دارد؟
   بله. انتخاب بستر مناسب می‌تواند مصرف آب را تا حد زیادی کاهش دهد و از هدررفت محلول غذایی جلوگیری کند.
7. برای گلخانه کوچک چه بستری پیشنهاد می‌شود؟
   کوکوپیت، کیسه رشد و کشت در آب به دلیل هزینه کمتر و اجرای ساده، برای گلخانه‌های کوچک مناسب‌تر هستند.
8. آیا بستر کشت در طعم و کیفیت محصول تأثیر دارد؟
   به‌صورت غیرمستقیم بله؛ بستر مناسب باعث جذب بهتر مواد غذایی، رشد یکنواخت و کیفیت بالاتر محصول می‌شود.
9. هر چند وقت یک‌بار باید بستر کشت تعویض شود؟
   بسته به نوع بستر و شرایط کشت، معمولاً هر ۶ ماه تا ۱ سال بررسی و در صورت نیاز تعویض یا ضدعفونی می‌شود.